|
Article on other languages:
|
Slavlar ya da İslavlar, Avrupa'da yaşayan en kalabalık etnik topluluk. Daha çok Avrupa'nın doğusunda ve güneydoğusunda yaşarlar. Ayrıca Asya'nın kuzey kesimlerinde yaşamaktadırlar. Slavlar, Doğu Slavları, Batı Slavları ve Güney Slavları olmak üzere üç gruba ayrılırlar. Ruslar, Ukraynalılar ve Beyaz Ruslar Doğu Slavları grubuna girer. Polonyalılar (Lehler), Çekler ve Slovaklar Batı Slavları grubuna girer. Sırplar, Hırvatlar, Bulgarlar, Slovenler, Makedonlar, Boşnaklar, Pomaklar, Torbeşler ve Goralılar da Güney Slavları grubuna girer. Slavlar dinî bakımdan Ortodokslar ve Katolikler olarak iki ana grupta toplanır. Ayrıca Müslüman ve Protestan Slavlar da vardır. Ortodoks Slavlar geleneksel olarak Kiril alfabesini, Katolik ve Müslüman Slavlar ise Latin alfabesini kullanırlar. Slavların kökeni pek bilinmemektedir: İ.S. 1.yy'da Romalı yazarların Venedi (Wendler) adı altında sözünü ettiği, Vistül ile Dinyeper arasında yerleşmiş olan ve Roma kaynaklarında adı geçen halkın Slavların ataları olduğu sanılır. Slav adıysa ancak VI.yy'da bütün Avrupa'yı etkileyen göçler sırasında ortaya çıkmıştır. Slav halkları, doğuda Dinyeper ve Yukarı İdil (Volga) havzalarında, güneyde de Balkan Yarımadasına doğru yayıldılar. Tarımla geçimlerini sağlayan, doğal güçlere büyük saygı gösteren ve boylar hâlinde örgütlenmiş olan topluluklar, Slavların günümüzde yoğunlaşmış oldukları alana yavaş yavaş yerleştiler. Batıda Franklar ve Germenler, güneydoğuda Bizans İmparatorluğu tarafından sarılan bu halklar, X.yy'da, Tuna havzasına yerleşen Macarlar tarafından ikiye bölündüler: Kuzeyde Doğu Slavları (Ruslar ve Ukraynalılar) ve Batı Slavları (Lehler, Çekler ve Slovaklar), güneyde Güney Slavları (özellikle Sırplar ve Hırvatlar) IX. yüzyıldan başlamak üzere Hıristiyanlaşma ve Kiril yazısının benimsenmesi, Slavlar için, bir devlet oluşturmalarında çıkış noktası oldu: Gniezno'nun merkezi olduğu ilk Polonya devleti Büyük Moravya: Simeon'un Bulgar İmparatorluğu ve Hırvat Krallığı. Bu devletlerin en özgünü ve sürekli olanı, Slav olmayan Varegler tarafından kurulan ve Kral 1. Vladimir zamanında (988) Hıristiyanlaştırılan Kiev Krallığı'dır. Güçsüz olan ilk Slav devletleri, XI.yy'da güçlü komşuları Bizans İmparatorluğu, Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu ve XIII. yüzyılda da Moğollara karşı koyamadılar. XIII. yüzyıl, Slav halkları için uzun süreli değişikliklerin başlangıcı oldu. Yabancı egemenliğine boyun eğen Slavlar, ulusal benliklerini korumakta güçlük çektiler. Bağımlılıktan ilk kurtulan Rusya oldu XV. yy'da Moskova büyük prensi Büyük İvan III. (1462-1505), Rus topraklarını bir araya getirme girişiminde bulundu ve Tatar boyunduruğuna karşı koydu. Ardından da, Korkunç İvan IV. Rus İmparatorluğu'nu kurdu. XII.-XIV. yüzyıllarda Bizans himayesinden kurtulan Sırplar ve Bulgarlar, dört yüzyıl süren Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altına girdiler. Almanların siyaset ve kültür alanındaki etkisi altında kalan Çekler, XVI. yüzyılda Habsburg İmparatorluğu'na bağlandılar. Polonya, XVIII. yüzyılın sonunda Prusya, Avusturya ve Rusya arasında paylaşıldı. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Slavların kendi topraklarından ayrılarak ABD'ye göç ettikleri görüldü. Polonya'da 1830 ve 1863'te ayaklanmalar oldu; Çekler 1848 devrimlerine katıldılar; Sırbistan bağımsızlığını 1830'da, Bulgaristan da 1885'te kazandı. Polonya ve Çekoslovakya'ysa 1918'de devlet olabildiler. Sonraki süreçte birleşik olan bazı Slav unsur ağırlıklı devletler (Çekoslovakya, Yugoslavya gibi), bölünmelerle bugünkü hâllerini aldılar. |
This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.